British Economic Policies in India in Telugu | Chapter 24

📘 ఈ అధ్యాయంలో నేర్చుకునేవి

• Drain of Wealth – సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం
• Deindustrialization – సాంప్రదాయ పరిశ్రమల క్షీణత
• Land Revenue Policies – భూమిశిస్తు విధానాలు
• Commercialization of Agriculture – వ్యవసాయ వాణిజ్యీకరణ
• Railways and Colonial Economy – రైల్వేలు, వలస ఆర్థిక వ్యవస్థ
• 15 Model MCQs with Answers

1. Drain of Wealth – సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం

బ్రిటిష్ పాలనలో భారతదేశంలో ఉత్పత్తి అయిన సంపదలో కొంత భాగం భారతదేశానికి తగిన ఆర్థిక ప్రతిఫలం లేకుండా బ్రిటన్‌కు తరలించబడిందని జాతీయవాద ఆర్థికవేత్తలు విమర్శించారు. దీనినే Drain of Wealth అంటారు.

Dadabhai Naoroji (దాదాభాయ్ నౌరోజీ) ఈ సిద్ధాంతాన్ని ప్రముఖంగా వివరించారు. ఆయనను “Grand Old Man of India” అని పిలుస్తారు.

సంపద తరలింపులో బ్రిటిష్ అధికారుల జీతాలు, పెన్షన్లు, భారతదేశానికి సంబంధించిన కొన్ని పరిపాలనా ఖర్చులు, బ్రిటన్‌లో చెల్లించిన ఇతర ఖర్చులు వంటి అంశాలు చర్చించబడ్డాయి.

2. Deindustrialization – సాంప్రదాయ పరిశ్రమల క్షీణత

బ్రిటిష్ పాలనలో భారతదేశంలోని అనేక సాంప్రదాయ హస్తకళలు, వస్త్ర పరిశ్రమలు తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కొన్నాయి. బ్రిటన్‌లో యంత్రాలతో తయారైన వస్తువులు భారత మార్కెట్లలోకి పెద్దఎత్తున వచ్చాయి.

• భారతీయ చేతివృత్తులపై ఒత్తిడి పెరిగింది.
• కొంతమంది కళాకారులు ఉపాధిని కోల్పోయారు.
• భారతదేశం బ్రిటిష్ తయారీ వస్తువులకు ముఖ్యమైన మార్కెట్‌గా, ముడి పదార్థాల సరఫరాదారుగా మారింది.
• ఈ మార్పులు ప్రాంతాన్నిబట్టి, పరిశ్రమనుబట్టి వేర్వేరు ప్రభావాలను చూపించాయి.

గుర్తుంచుకోండి: Deindustrialization అంటే సాంప్రదాయ తయారీ పరిశ్రమల ప్రాధాన్యం తగ్గడం; ఇది అన్ని పరిశ్రమలు పూర్తిగా అంతరించిపోయాయని అర్థం కాదు.

3. Land Revenue Policies – భూమిశిస్తు విధానాలు

బ్రిటిష్ భూమిశిస్తు విధానాలు వ్యవసాయ ఉత్పత్తి, రైతుల అప్పులు, గ్రామీణ జీవనంపై ప్రభావం చూపాయి. ముఖ్యంగా స్థిరమైన లేదా అధిక శిస్తు వసూళ్లు రైతులకు ఆర్థిక భారాన్ని కలిగించగలిగాయి.

• Permanent Settlement (1793): లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ కాలంలో బెంగాల్ ప్రాంతంలో ప్రవేశపెట్టబడింది. జమీందార్ల ద్వారా భూమిశిస్తు వసూలు చేయడం ప్రధాన లక్షణం.
• Ryotwari System: రైతులతో నేరుగా భూమిశిస్తు సంబంధం కలిగిన విధానం. థామస్ మున్రో, అలెగ్జాండర్ రీడ్ పేర్లు దీనితో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.
• Mahalwari System: గ్రామం లేదా మహల్‌ను శిస్తు అంచనా, వసూలు యూనిట్‌గా పరిగణించిన విధానం. హోల్ట్ మెకెంజీ 1822లో ప్రతిపాదించిన వ్యవస్థ దీనికి ముఖ్యమైన ప్రారంభ దశ.

4. Commercialization of Agriculture – వ్యవసాయ వాణిజ్యీకరణ

రైతులు తమ కుటుంబ అవసరాల కోసం మాత్రమే పంటలు పండించకుండా, మార్కెట్‌లో అమ్మేందుకు కూడా పంటలు పండించే ధోరణి పెరిగింది. దీనిని Commercialization of Agriculture అంటారు.

ఉదాహరణలు: పత్తి, నీలిమందు (Indigo), జనపనార (Jute), తేయాకు (Tea), నల్లమందు (Opium).

• నగదు పంటల సాగు పెరిగింది.
• రైతులు మార్కెట్ ధరలు, వ్యాపారులపై ఎక్కువగా ఆధారపడే పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి.
• కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆహార పంటల సాగు, గ్రామీణ ఆర్థిక భద్రతపై ఒత్తిడి పెరిగింది.

5. Railways in British India – భారతదేశంలో రైల్వేలు

భారతదేశంలో మొదటి ప్రయాణికుల రైలు 16 ఏప్రిల్ 1853న బొంబాయి (ప్రస్తుత ముంబై) నుంచి థానే వరకు నడిచింది.

• రైల్వేల ద్వారా ముడి పదార్థాలు, తయారీ వస్తువుల రవాణా సులభమైంది.
• ప్రాంతాల మధ్య ప్రయాణం, వాణిజ్య సంబంధాలు విస్తరించాయి.
• వలస పాలనలో రైల్వేలు సైనిక రవాణా, పరిపాలనా అవసరాలకు కూడా ఉపయోగపడ్డాయి.
• రైల్వేల నిర్మాణం ఆర్థిక మార్పులకు దోహదపడినా, దాని ప్రయోజనాలు అన్ని వర్గాలకు సమానంగా అందలేదు.

6. Colonial Economy – వలస ఆర్థిక వ్యవస్థ

బ్రిటిష్ పాలనలో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు, వాణిజ్యం, రవాణా రంగాలు మార్పులకు లోనయ్యాయి. ఈ మార్పులను అర్థం చేసుకోవడానికి ఆర్థిక విధానాల ఉద్దేశాలు, అమలు విధానం, భారతీయ సమాజంపై వాటి ప్రభావాలను కలిపి అధ్యయనం చేయాలి.

7. ముఖ్యమైన తేదీలు – Important Dates

• 1793: Permanent Settlement – బెంగాల్‌లో ప్రవేశపెట్టబడింది.
• 1853: భారతదేశంలో మొదటి ప్రయాణికుల రైలు బొంబాయి–థానే మధ్య నడిచింది.
• 1901: Dadabhai Naoroji రచించిన Poverty and Un-British Rule in India ప్రచురణ.

📝 15 Model MCQs – అభ్యాస ప్రశ్నలు

క్రింది ప్రశ్నలు అభ్యాసం కోసం రూపొందించిన Model Questions. ఇవి ధృవీకరించిన గత పరీక్ష ప్రశ్నలు కావు.

🎯 Quick Revision

• Dadabhai Naoroji — Drain of Wealth.
• 1793 — Permanent Settlement.
• Cornwallis — Permanent Settlement‌తో సంబంధం.
• Ryotwari — రైతులతో నేరుగా భూమిశిస్తు సంబంధం.
• Mahalwari — గ్రామం లేదా మహల్ ఆధారిత విధానం.
• 16 April 1853 — మొదటి ప్రయాణికుల రైలు, Bombay–Thane.