Parliamentary Committees – పార్లమెంటరీ కమిటీలు
తెలుగు వివరణ • Important Facts • Practice MCQs
APPSC | Group 1 | Group 2 | Police | Competitive Exams
1. పరిచయం – Introduction
పార్లమెంటరీ కమిటీలు అనేవి పార్లమెంట్‌కు సంబంధించిన ప్రత్యేక విధులను నిర్వహించడానికి ఏర్పాటు చేసే చిన్న సభ్యుల బృందాలు. బిల్లులు, ప్రభుత్వ ఖర్చులు, విధానాలు, శాఖల పనితీరు వంటి అంశాలను వివరంగా పరిశీలించడంలో ఇవి సహాయపడతాయి.
పార్లమెంట్‌లో సమయం పరిమితంగా ఉండటం వల్ల ప్రతి అంశాన్ని సభలోనే లోతుగా పరిశీలించడం కష్టం. అందువల్ల కమిటీలు వివరమైన అధ్యయనం చేసి నివేదికలను సభకు సమర్పిస్తాయి.
2. పార్లమెంటరీ కమిటీల రకాలు
1. Standing Committees – స్థిర కమిటీలు
నిరంతర ప్రాతిపదికన పనిచేసే కమిటీలు. ఇవి సాధారణంగా ప్రతి సంవత్సరం లేదా నిర్ణీత కాలానికి తిరిగి ఏర్పాటు చేయబడతాయి.
2. Ad hoc Committees – తాత్కాలిక కమిటీలు
ఒక నిర్దిష్ట పని, బిల్లు లేదా అంశాన్ని పరిశీలించడానికి ఏర్పాటు చేస్తారు. పని పూర్తయిన తర్వాత సాధారణంగా ఈ కమిటీలు రద్దవుతాయి.
| రకం | లక్షణం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| Standing Committee | నిరంతర స్వభావం | Public Accounts Committee |
| Ad hoc Committee | నిర్దిష్ట పని కోసం | Joint Parliamentary Committee (ఒక నిర్దిష్ట అంశంపై ఏర్పాటు చేసినప్పుడు) |
3. ముఖ్యమైన ఆర్థిక కమిటీలు – Financial Committees
| కమిటీ | ప్రధాన విధి | ముఖ్యమైన అంశం |
|---|---|---|
| Public Accounts Committee (PAC) | ప్రభుత్వ ఖర్చులు, CAG నివేదికలను పరిశీలించడం | సాధారణంగా 22 మంది సభ్యులు: లోక్‌సభ 15, రాజ్యసభ 7 |
| Estimates Committee | బడ్జెట్ అంచనాలు, పరిపాలనా సామర్థ్యం, పొదుపు అవకాశాలను పరిశీలించడం | 30 మంది సభ్యులు; లోక్‌సభ నుంచే |
| Committee on Public Undertakings (COPU) | ఎంపిక చేసిన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల పనితీరును పరిశీలించడం | సాధారణంగా 22 మంది: లోక్‌సభ 15, రాజ్యసభ 7 |
4. Public Accounts Committee – PAC
- ప్రభుత్వం పార్లమెంట్ ఆమోదించిన నిధులను నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఖర్చు చేసిందా అనే అంశాన్ని పరిశీలిస్తుంది.
- Comptroller and Auditor General (CAG) నివేదికలను పరిశీలించడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.
- సాధారణంగా 22 మంది సభ్యులు ఉంటారు: లోక్‌సభ నుంచి 15, రాజ్యసభ నుంచి 7.
- సభ్యులు ఒక సంవత్సరం కాలానికి ఎన్నికవుతారు.
- మంత్రి PAC సభ్యుడిగా ఉండలేరు.
- చైర్మన్‌ను లోక్‌సభ స్పీకర్ నియమిస్తారు. సంప్రదాయం ప్రకారం సాధారణంగా ప్రతిపక్ష సభ్యుడికి ఈ బాధ్యత ఇస్తారు; ఇది రాజ్యాంగంలో తప్పనిసరి నిబంధన కాదు.
5. Estimates Committee – అంచనాల కమిటీ
- బడ్జెట్‌లోని వ్యయ అంచనాలను పరిశీలిస్తుంది.
- ప్రభుత్వ పరిపాలనలో పొదుపు, సామర్థ్యాన్ని పెంచే మార్గాలను సూచిస్తుంది.
- ప్రభుత్వ విధానాలకు అనుగుణంగా నిధులు సక్రమంగా వినియోగించబడుతున్నాయా అని పరిశీలిస్తుంది.
- 30 మంది లోక్‌సభ సభ్యులతో ఉంటుంది.
- రాజ్యసభ సభ్యులు ఇందులో ఉండరు.
6. Committee on Public Undertakings – COPU
- ఎంపిక చేసిన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల (Public Sector Undertakings) నివేదికలు, పనితీరును పరిశీలిస్తుంది.
- సంస్థల స్వయంప్రతిపత్తి మరియు వాణిజ్యపరమైన విధులను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది.
- సాధారణంగా 22 మంది సభ్యులు ఉంటారు: లోక్‌సభ నుంచి 15, రాజ్యసభ నుంచి 7.
- మంత్రి కమిటీ సభ్యుడిగా ఉండలేరు.
7. Department-related Standing Committees
శాఖలకు సంబంధించిన స్థిర కమిటీలు కేంద్ర ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాల పనితీరును వివరంగా పరిశీలిస్తాయి.
- మంత్రిత్వ శాఖల Demands for Grantsను పరిశీలిస్తాయి.
- సంబంధిత బిల్లులను పరిశీలించవచ్చు.
- వార్షిక నివేదికలు, దీర్ఘకాలిక విధాన పత్రాలను పరిశీలిస్తాయి.
- సిఫార్సులు చేస్తాయి; వాటి నివేదికలు సాధారణంగా సలహా స్వభావం కలిగి ఉంటాయి.
8. ఇతర ముఖ్యమైన కమిటీలు
| కమిటీ | పని |
|---|---|
| Business Advisory Committee | సభా కార్యక్రమాలు, చర్చలకు సమయం కేటాయించడంలో సహాయం |
| Rules Committee | సభా విధివిధానాల నియమాలపై పరిశీలన, సిఫార్సులు |
| Committee of Privileges | సభా హక్కులు, ప్రత్యేకాధికారాల ఉల్లంఘన అంశాల పరిశీలన |
| Petitions Committee | నిబంధనలకు అనుగుణంగా సమర్పించిన పిటిషన్ల పరిశీలన |
| Committee on Subordinate Legislation | అధీన చట్టాల రూపంలో జారీ చేసిన నియమాలు, నిబంధనల పరిశీలన |
| Ethics Committee | సభ్యుల నైతిక ప్రవర్తనకు సంబంధించిన అంశాల పరిశీలన |
9. ముఖ్యమైన English Terms
10. పరీక్షలకు ముఖ్యమైన పాయింట్లు
- పార్లమెంటరీ కమిటీలు పనులపై లోతైన పరిశీలనకు సహాయపడతాయి.
- Standing Committees – స్థిర స్వభావం; Ad hoc Committees – నిర్దిష్ట పని కోసం.
- PAC – సాధారణంగా 22 మంది సభ్యులు.
- Estimates Committee – 30 మంది లోక్‌సభ సభ్యులు.
- COPU – సాధారణంగా 22 మంది సభ్యులు.
- PAC, Estimates Committee, COPUలను ఆర్థిక కమిటీలుగా పరిగణిస్తారు.
- PAC ప్రభుత్వ ఖర్చులు, CAG నివేదికలను పరిశీలిస్తుంది.
- Estimates Committee పొదుపు, సామర్థ్యాన్ని పెంచే మార్గాలను సూచిస్తుంది.
- కమిటీల నివేదికలు పార్లమెంటరీ పర్యవేక్షణకు సహాయపడతాయి.
- కమిటీ సభ్యత్వం, సంఖ్యలు సభ నియమాలు లేదా సంబంధిత ఏర్పాట్ల ప్రకారం మారవచ్చు.
11. Practice MCQs – 15 ప్రశ్నలు
Q1. పార్లమెంటరీ కమిటీల ప్రధాన ఉద్దేశం ఏమిటి?
A) న్యాయమూర్తులను నియమించడం
B) పార్లమెంట్ పనులను వివరంగా పరిశీలించడం
C) ఎన్నికలు నిర్వహించడం
D) రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలను రద్దు చేయడం
వివరణ: కమిటీలు బిల్లులు, ఖర్చులు, శాఖల పనితీరును వివరంగా పరిశీలిస్తాయి.
Q2. Public Accounts Committee ప్రధానంగా దేనిని పరిశీలిస్తుంది?
A) ప్రభుత్వ ఖర్చులు, CAG నివేదికలు
B) ఎన్నికల ప్రచారం
C) న్యాయమూర్తుల జీతాలు మాత్రమే
D) రాష్ట్ర సరిహద్దులు
వివరణ: PAC ప్రభుత్వ ఖర్చులపై పార్లమెంటరీ పర్యవేక్షణలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.
Q3. Estimates Committeeలో సాధారణంగా ఎంతమంది సభ్యులు ఉంటారు?
A) 15
B) 22
C) 30
D) 45
వివరణ: ఈ కమిటీలో లోక్‌సభ నుంచి 30 మంది సభ్యులు ఉంటారు.
Q4. Estimates Committee సభ్యులు ఏ సభ నుంచి ఉంటారు?
A) రాజ్యసభ మాత్రమే
B) లోక్‌సభ మాత్రమే
C) రెండు సభల నుంచి సమానంగా
D) రాష్ట్ర శాసనసభల నుంచి
వివరణ: Estimates Committeeలో రాజ్యసభ సభ్యులు ఉండరు.
Q5. PACలో సాధారణంగా ఎంతమంది సభ్యులు ఉంటారు?
A) 12
B) 20
C) 22
D) 30
వివరణ: సాధారణ నిర్మాణంలో లోక్‌సభ నుంచి 15, రాజ్యసభ నుంచి 7 మంది ఉంటారు.
Q6. CAG పూర్తి రూపం ఏమిటి?
A) Comptroller and Auditor General
B) Central Accounts Group
C) Council of Administrative Governors
D) Chief Audit Government
వివరణ: CAG ప్రభుత్వ ఖాతాలు, ఆడిట్‌కు సంబంధించిన రాజ్యాంగ పదవి.
Q7. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను పరిశీలించే ముఖ్యమైన కమిటీ ఏది?
A) Estimates Committee
B) Committee on Public Undertakings
C) Petitions Committee
D) Rules Committee
వివరణ: ఈ కమిటీ ఎంపిక చేసిన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల పనితీరును పరిశీలిస్తుంది.
Q8. నిర్దిష్ట పని కోసం ఏర్పాటు చేసే కమిటీని ఏమంటారు?
A) Standing Committee
B) Ad hoc Committee
C) Permanent Court
D) Election Committee
వివరణ: నిర్దిష్ట పని పూర్తయిన తర్వాత సాధారణంగా తాత్కాలిక కమిటీ రద్దవుతుంది.
Q9. Standing Committee అంటే ఏమిటి?
A) నిరంతర స్వభావం కలిగిన కమిటీ
B) ఒక్కరోజు మాత్రమే పనిచేసే కమిటీ
C) న్యాయస్థానం
D) ఎన్నికల సంఘం
వివరణ: స్థిర కమిటీలు నిరంతర పార్లమెంటరీ పనులకు సహాయపడతాయి.
Q10. PAC చైర్మన్‌ను ఎవరు నియమిస్తారు?
A) రాష్ట్రపతి
B) ప్రధానమంత్రి
C) లోక్‌సభ స్పీకర్
D) CAG
వివరణ: PAC చైర్మన్‌ను స్పీకర్ నియమిస్తారు; ప్రతిపక్ష సభ్యుడిని నియమించడం సంప్రదాయం.
Q11. సభా హక్కులు, ప్రత్యేకాధికారాల ఉల్లంఘన అంశాలను పరిశీలించే కమిటీ ఏది?
A) Committee of Privileges
B) Estimates Committee
C) COPU
D) Business Advisory Committee
వివరణ: సభా హక్కులు, ప్రత్యేకాధికారాలకు సంబంధించిన అంశాలను పరిశీలిస్తుంది.
Q12. సభా కార్యక్రమాలకు సమయం కేటాయించడంలో సహాయపడే కమిటీ ఏది?
A) Ethics Committee
B) Business Advisory Committee
C) PAC
D) COPU
వివరణ: సభా కార్యక్రమాల నిర్వహణ, చర్చలకు సమయం కేటాయించడంలో ఈ కమిటీ సహాయపడుతుంది.
Q13. ప్రభుత్వ వ్యయంలో పొదుపు, సామర్థ్యాన్ని పెంచే మార్గాలను ప్రధానంగా సూచించే కమిటీ ఏది?
A) Estimates Committee
B) Committee of Privileges
C) Petitions Committee
D) Ethics Committee
వివరణ: బడ్జెట్ అంచనాలను పరిశీలించి సామర్థ్యం, పొదుపు కోసం సూచనలు చేస్తుంది.
Q14. కమిటీ నివేదికల గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A) అన్ని నివేదికలు కోర్టు తీర్పులే
B) సాధారణంగా పరిశీలన, సిఫార్సులకు ఉపయోగపడతాయి
C) అవి ఎప్పుడూ రహస్యంగానే ఉంటాయి
D) అవి రాజ్యాంగాన్ని స్వయంగా సవరించగలవు
వివరణ: కమిటీలు నివేదికలు, సిఫార్సులు సమర్పిస్తాయి; అవి స్వయంగా చట్టం లేదా కోర్టు తీర్పు కావు.
Q15. Parliamentary Committees ఏ ప్రక్రియను బలోపేతం చేస్తాయి?
A) పార్లమెంటరీ పర్యవేక్షణ
B) వ్యక్తిగత పాలన
C) న్యాయస్థానాల రద్దు
D) ఎన్నికల నిలిపివేత
వివరణ: కమిటీలు ప్రభుత్వ విధానాలు, ఖర్చులు, పరిపాలనపై వివరమైన పరిశీలనకు సహాయపడతాయి.
12. Quick Revision – త్వరిత పునశ్చరణ
- PAC – ప్రభుత్వ ఖర్చులు, CAG నివేదికలు.
- Estimates Committee – 30 మంది లోక్‌సభ సభ్యులు.
- COPU – ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల పరిశీలన.
- PAC – సాధారణంగా 22 మంది.
- Standing Committee – స్థిర స్వభావం.
- Ad hoc Committee – నిర్దిష్ట పని కోసం.
- Business Advisory Committee – సభా కార్యక్రమాల సమయ నిర్వహణ.
- Committee of Privileges – సభా హక్కుల అంశాలు.