CHAPTER 25
Parliament of India
భారత పార్లమెంటు
Competitive Exam Study Library | Indian Polity
📖 1. పరిచయం | Introduction
భారత పార్లమెంటు కేంద్ర స్థాయిలో చట్టాలను రూపొందించే ప్రధాన శాసన వ్యవస్థ. భారత రాజ్యాంగంలోని Article 79 ప్రకారం పార్లమెంటులో రాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ మరియు లోక్‌సభ ఉంటాయి.
In English: The Parliament of India consists of the President and two Houses: the Council of States (Rajya Sabha) and the House of the People (Lok Sabha).
🏛️ 2. పార్లమెంటులోని భాగాలు
పార్లమెంటులో భాగం. పార్లమెంటు సమావేశాలను పిలవడం, వాయిదా వేయడం, లోక్‌సభను రద్దు చేయడం వంటి రాజ్యాంగ విధులు ఉంటాయి.
ప్రజలచే ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికైన ప్రతినిధులతో ఏర్పడే దిగువ సభ. సాధారణంగా పదవీకాలం ఐదు సంవత్సరాలు.
రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే ఎగువ సభ. ఇది శాశ్వత సభ; రద్దు చేయబడదు.
లోక్‌సభకు Speaker, రాజ్యసభకు Chairman అధ్యక్షత వహిస్తారు. భారత ఉపరాష్ట్రపతి రాజ్యసభకు ex-officio Chairman.
📜 3. ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ అధికరణాలు
- Article 79: పార్లమెంటు నిర్మాణం.
- Article 80: రాజ్యసభ నిర్మాణం.
- Article 81: లోక్‌సభ నిర్మాణం.
- Article 83: పార్లమెంటు సభల పదవీకాలం.
- Article 85: పార్లమెంటు సమావేశాలు, ప్రొరోగేషన్ మరియు లోక్‌సభ రద్దు.
- Article 100: ఓటింగ్, ఖాళీలు ఉన్నప్పటికీ సభల పని.
- Article 108: ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశం.
- Article 110: మనీ బిల్లుకు సంబంధించిన నిర్వచనం.
- Article 112: వార్షిక ఆర్థిక ప్రకటన (Union Budget).
- Article 123: పార్లమెంటు సమావేశంలో లేనప్పుడు రాష్ట్రపతి ఆర్డినెన్స్ జారీ.
👥 4. లోక్‌సభ మరియు రాజ్యసభ మధ్య తేడాలు
| అంశం | లోక్‌సభ | రాజ్యసభ |
|---|---|---|
| ప్రాతినిధ్యం | ప్రజలు | రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు |
| ప్రకృతి | రద్దు చేయవచ్చు | శాశ్వత సభ |
| సాధారణ పదవీకాలం | 5 సంవత్సరాలు | ప్రతి సభ్యుడికి 6 సంవత్సరాలు |
| ప్రత్యేక ఆర్థిక అధికారం | మనీ బిల్లులో ప్రధాన పాత్ర | సిఫార్సులు మాత్రమే; 14 రోజుల్లో తిరిగి పంపాలి |
⚖️ 5. పార్లమెంటు ముఖ్యమైన అధికారాలు
- శాసనాధికారం: చట్టాల రూపకల్పన, సవరణ మరియు రద్దు.
- ఆర్థికాధికారం: బడ్జెట్ పరిశీలన, పన్నులు మరియు ప్రభుత్వ వ్యయాలకు అనుమతి.
- కార్యనిర్వాహక పర్యవేక్షణ: ప్రశ్నోత్తరాలు, చర్చలు, అవిశ్వాస తీర్మానం ద్వారా ప్రభుత్వాన్ని జవాబుదారీ చేయడం.
- రాజ్యాంగ సవరణ: Article 368 ప్రకారం రాజ్యాంగ సవరణ ప్రక్రియలో పాల్గొనడం.
- ఎన్నికల సంబంధిత విధులు: రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన కొన్ని ఎన్నికల ప్రక్రియల్లో భాగస్వామ్యం.
- న్యాయ సంబంధిత విధులు: రాజ్యాంగం ప్రకారం అభిశంసన వంటి ప్రక్రియల్లో పాల్గొనడం.
💰 6. మనీ బిల్లు | Money Bill
- మనీ బిల్లును లోక్‌సభలో మాత్రమే ప్రవేశపెట్టవచ్చు.
- రాష్ట్రపతి సిఫార్సు అవసరం.
- ఒక బిల్లు మనీ బిల్లా కాదా అని నిర్ణయించడంలో లోక్‌సభ స్పీకర్ పాత్ర కీలకం.
- రాజ్యసభ మనీ బిల్లును తిరస్కరించలదు; సిఫార్సులతో 14 రోజుల్లో తిరిగి పంపవచ్చు.
- లోక్‌సభ ఆ సిఫార్సులను అంగీకరించవచ్చు లేదా తిరస్కరించవచ్చు.
📝 7. Important MCQs | ప్రాక్టీస్ టెస్ట్
A) Article 72
B) Article 79
C) Article 110
D) Article 123
A) ఒకటి
B) రెండు
C) మూడు
D) నాలుగు
A) తాత్కాలిక సభ
B) శాశ్వత సభ
C) ప్రతి ఐదేళ్లకు రద్దయ్యే సభ
D) రాష్ట్ర శాసనసభ
A) Article 85
B) Article 100
C) Article 110
D) Article 368
A) Article 108
B) Article 112
C) Article 123
D) Article 148
A) Article 80
B) Article 83
C) Article 112
D) Article 280
📌 8. Quick Revision
- Article 79 – పార్లమెంటు నిర్మాణం.
- Article 80 – రాజ్యసభ.
- Article 81 – లోక్‌సభ.
- Article 83 – సభల పదవీకాలం.
- Article 85 – సమావేశాలు.
- Article 108 – సంయుక్త సమావేశం.
- Article 110 – మనీ బిల్లు.
- Article 112 – వార్షిక ఆర్థిక ప్రకటన.
- Article 123 – రాష్ట్రపతి ఆర్డినెన్స్.
© SM Telugu Spoorthi | Competitive Exam Study Library
2 thoughts on “Parliament of India | భారత పార్లమెంటు – Chapter 25”